{"id":300848,"date":"2026-09-03T11:50:52","date_gmt":"2026-09-03T09:50:52","guid":{"rendered":"https:\/\/atlanttic.uvigo.es\/?p=300848"},"modified":"2026-09-29T12:05:43","modified_gmt":"2026-09-29T10:05:43","slug":"a-universidade-de-vigo-participa-no-descubrimento-dunha-gran-fusion-que-marcou-a-infancia-da-via-lactea","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atlanttic.uvigo.es\/en\/2026\/09\/a-universidade-de-vigo-participa-no-descubrimento-dunha-gran-fusion-que-marcou-a-infancia-da-via-lactea\/","title":{"rendered":"A Universidade de Vigo participa no descubrimento dunha gran fusi\u00f3n que marcou a infancia da V\u00eda L\u00e1ctea"},"content":{"rendered":"\n
\"\"
Fernando Aguado, investigador do grupo ATRG de atlanTTic<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Unha investigaci\u00f3n internacional na que participa o catedr\u00e1tico Fernando Aguado, investigador do centro de investigaci\u00f3n atlanTTic da Universidade de Vigo, achega novas evidencias sobre unha das primeiras grandes fusi\u00f3ns que contribu\u00edron \u00e1 formaci\u00f3n da V\u00eda L\u00e1ctea. O traballo, liderado por Davide Massari, do INAF\u2013Observatorio de Astrof\u00edsica e Ciencia do Espazo de Bolo\u00f1a, e publicado na revista Nature Astronomy<\/em> baixo o t\u00edtulo Evidence of a massive accretion event 1.8 billion years before the Gaia-Sausage-Enceladus merger<\/em><\/a>, identifica os restos dunha antiga galaxia anana que foi absorbida pola nosa galaxia hai aproximadamente 12.000 mill\u00f3ns de anos.<\/p>\n\n\n\n

O achado permite levar 1800 mill\u00f3ns de anos m\u00e1is atr\u00e1s a historia co\u00f1ecida das grandes fusi\u00f3ns da V\u00eda L\u00e1ctea. O equipo bautizou este antigo sistema como Low-energy-Kraken-Heracles (LKH) e estima que contaba cunha masa estelar pr\u00f3xima aos 500 mill\u00f3ns de masas solares. Os seus restos conc\u00e9ntranse actualmente nas rexi\u00f3ns interiores da nosa galaxia.<\/p>\n\n\n\n

Para chegar a esta conclusi\u00f3n, o equipo estudou 39 c\u00famulos globulares mediante observaci\u00f3ns de alta precisi\u00f3n realizadas co telescopio espacial Hubble, combinadas cos datos astrom\u00e9tricos proporcionados pola misi\u00f3n Gaia. Estes c\u00famulos conte\u00f1en algunhas das estrelas m\u00e1is antigas da V\u00eda L\u00e1ctea e funcionan como aut\u00e9nticos rexistros arqueol\u00f3xicos da historia da galaxia.<\/p>\n\n\n\n

A an\u00e1lise das s\u00faas idades, metalicidades, enroxecemento interestelar e distancias permitiu identificar diferentes poboaci\u00f3ns de c\u00famulos e determinar a s\u00faa posible orixe. Unha delas est\u00e1 asociada \u00e1 propia formaci\u00f3n da V\u00eda L\u00e1ctea; outra, \u00e1 co\u00f1ecida fusi\u00f3n coa galaxia Gaia-Sausage-Enceladus, acontecida hai arredor de 10.000 mill\u00f3ns de anos; e unha terceira revela a existencia dunha fusi\u00f3n anterior, correspondente \u00e1 galaxia LKH.<\/p>\n\n\n\n

Unha colaboraci\u00f3n iniciada durante a pandemia<\/h3>\n\n\n\n

A participaci\u00f3n de Fernando Aguado neste traballo ten a s\u00faa orixe no M\u00e1ster Universitario en Astrof\u00edsica, que cursou durante a pandemia da covid-19. Foi nese momento cando comezou a colaborar con Matteo Monelli, investigador do Instituto de Astrof\u00edsica de Canarias (IAC), unha relaci\u00f3n que posteriormente o levou a incorporarse ao equipo internacional que desenvolve esta investigaci\u00f3n. \u201cA trav\u00e9s desa colaboraci\u00f3n incorporeime a un equipo no que tam\u00e9n desempe\u00f1an un papel fundamental Davide Massari, do INAF\u2013Observatorio de Astrof\u00edsica e Ciencia do Espazo de Bolo\u00f1a, e Carme Gallart, do IAC e da Universidade de La Laguna\u201d, explica Aguado, director do Grupo de investigaci\u00f3n de Tecnolox\u00eda Aeroespacial da UVigo.<\/p>\n\n\n\n

Co resto do equipo, Aguado leva aproximadamente cinco anos estudando a historia de formaci\u00f3n e ensamblaxe da V\u00eda L\u00e1ctea a trav\u00e9s dos seus c\u00famulos globulares. Esta colaboraci\u00f3n deu lugar ao proxecto Carma (Cluster Ages to Reconstruct the Milky Way Assembly<\/em>), cuxo obxectivo \u00e9 determinar de maneira precisa e homox\u00e9nea as idades dos c\u00famulos globulares da nosa galaxia e empregar esa informaci\u00f3n para reconstru\u00edr os principais episodios de fusi\u00f3n que experimentou ao longo da s\u00faa historia.<\/p>\n\n\n\n

\u201cOs c\u00famulos globulares conte\u00f1en algunhas das estrelas m\u00e1is antigas da galaxia e funcionan como aut\u00e9nticos rexistros arqueol\u00f3xicos\u201d, sinala o investigador. A estimaci\u00f3n precisa das s\u00faas propiedades permite determinar se se formaron na propia V\u00eda L\u00e1ctea ou se chegaron a ela como consecuencia da absorci\u00f3n doutras galaxias m\u00e1is pequenas.<\/p>\n\n\n\n

Reconstru\u00edr a historia da nosa galaxia<\/h3>\n\n\n\n

Para Aguado, participar nunha investigaci\u00f3n desta envergadura sup\u00f3n unha satisfacci\u00f3n tanto profesional como persoal. \u201cNo \u00e1mbito profesional, sup\u00f3n unha enorme satisfacci\u00f3n formar parte dunha investigaci\u00f3n internacional deste nivel e contribu\u00edr desde a Universidade de Vigo a un resultado publicado en Nature Astronomy<\/em> e difundido por instituci\u00f3ns como a NASA, a Axencia Espacial Europea e o Instituto de Astrof\u00edsica de Canarias\u201d, destaca.<\/p>\n\n\n\n

No plano persoal, considera especialmente significativo que o traballo represente a consolidaci\u00f3n dunha li\u00f1a de investigaci\u00f3n iniciada tras o seu paso polo m\u00e1ster e desenvolvida ao longo dos \u00faltimos cinco anos. \u201cPoder contribu\u00edr a reconstru\u00edr episodios que tiveron lugar hai arredor de 12.000 mill\u00f3ns de anos e comprender mellor como se formou a nosa galaxia \u00e9 un reto cient\u00edfico extraordinario\u201d, apunta.<\/p>\n\n\n\n

O investigador subli\u00f1a, ademais, que resultados como este son froito da combinaci\u00f3n de diferentes t\u00e9cnicas e \u00e1reas de co\u00f1ecemento. Para reconstru\u00edr os episodios de ensamblaxe da V\u00eda L\u00e1ctea foi necesario combinar observaci\u00f3ns do telescopio espacial Hubble, informaci\u00f3n astrom\u00e9trica da misi\u00f3n Gaia, modelos te\u00f3ricos de evoluci\u00f3n estelar e m\u00e9todos avanzados de an\u00e1lise estat\u00edstica.<\/p>\n\n\n\n

Unha li\u00f1a de investigaci\u00f3n plenamente activa<\/h3>\n\n\n\n

O estudo publicado en Nature Astronomy non constit\u00fae unha colaboraci\u00f3n puntual, sen\u00f3n que se integra nunha li\u00f1a de traballo que contin\u00faa plenamente activa na Universidade de Vigo no marco do proxecto Carma. \u201cNon se trata dunha participaci\u00f3n ocasional, sen\u00f3n dunha cooperaci\u00f3n estable e moi consolidada con Matteo Monelli, Davide Massari, Carme Gallart e os equipos do IAC, o INAF, a Universidade de Bolo\u00f1a e outras instituci\u00f3ns europeas\u201d, explica Aguado.<\/p>\n\n\n\n

Esta colaboraci\u00f3n deu lugar xa a dez artigos publicados en Astronomy & Astrophysics<\/em> entre 2023 e 2026, ademais do recente traballo en Nature Astronomy<\/em>. Un dos artigos da serie Carma, Carma II, est\u00e1 liderado polo propio investigador da UVigo como primeiro autor.<\/p>\n\n\n\n

A metodolox\u00eda desenvolvida no marco de Carma permite estimar de maneira homox\u00e9nea e simult\u00e1nea par\u00e1metros fundamentais dos c\u00famulos globulares, como a idade, a metalicidade, o enroxecemento interestelar e a distancia. Esta metodolox\u00eda xa foi aplicada tam\u00e9n noutras investigaci\u00f3ns da colaboraci\u00f3n, entre elas o Hubble Missing Globular Cluster Survey e o estudo do c\u00famulo globular Patchick 126.<\/p>\n\n\n\n

A actividade cient\u00edfica do equipo contin\u00faa, ademais, cun novo artigo xa aceptado en Astronomy & Astrophysics<\/em>, titulado Cluster Ages to Reconstruct the Milky Way Assembly (CARMA). V. The chronological merger tree of the Milky Way<\/em>. Neste traballo, o equipo avanza na reconstruci\u00f3n cronol\u00f3xica das principais fusi\u00f3ns que contribu\u00edron \u00e1 formaci\u00f3n da V\u00eda L\u00e1ctea. O obxectivo \u00e9 continuar aplicando a metodolox\u00eda Carma a m\u00e1is c\u00famulos globulares, completar unha escala homox\u00e9nea das s\u00faas idades e reconstru\u00edr coa maior precisi\u00f3n posible a historia de formaci\u00f3n da galaxia. \u201cA cooperaci\u00f3n entre a Universidade de Vigo, o IAC, o INAF e a Universidade de Bolo\u00f1a est\u00e1 xa moi consolidada e agardamos que contin\u00fae sendo unha li\u00f1a de investigaci\u00f3n estable e moi frut\u00edfera durante os pr\u00f3ximos anos\u201d, concl\u00fae Aguado.<\/p>\n\n\n\n

A Universidade de Vigo, presente na arqueolox\u00eda da V\u00eda L\u00e1ctea<\/h3>\n\n\n\n

A participaci\u00f3n de Fernando Aguado sit\u00faa a Universidade de Vigo nunha colaboraci\u00f3n internacional dedicada a reconstru\u00edr as primeiras etapas da historia da nosa galaxia. Desde atlanTTic, o investigador contrib\u00fae ao desenvolvemento e aplicaci\u00f3n de metodolox\u00edas para extraer dos c\u00famulos globulares informaci\u00f3n sobre a s\u00faa idade, composici\u00f3n e distancia, datos fundamentais para determinar a orixe destes sistemas estelares.<\/p>\n\n\n\n

O traballo agora publicado en Nature Astronomy<\/em> exemplifica, ademais, a continuidade desta colaboraci\u00f3n: unha li\u00f1a de investigaci\u00f3n iniciada durante o mestrado e consolidada ao longo dos \u00faltimos cinco anos, que combina a participaci\u00f3n da UVigo con instituci\u00f3ns de referencia internacional como o Instituto de Astrof\u00edsica de Canarias, o INAF e a Universidade de Bolo\u00f1a.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n